Zasady, Kryteria i Formy Wsparcia.
Pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.
Komu przysługuje wsparcie?
Prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobom posiadającym obywatelstwo polskie oraz cudzoziemcom (pod warunkiem spełnienia wymogów dot. legalnego pobytu w RP, np. status uchodźcy, pobyt stały, obywatelstwo UE/EOG), którzy zamieszkują i przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Kryteria dochodowe.
Aby otrzymać świadczenia pieniężne, dochód na osobę w rodzinie nie może przekraczać kwot określonych w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej:
1 010 zł – dla osoby samotnie gospodarującej,
823 zł – dla osoby w rodzinie.
Pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu:
1) ubóstwa;
2) sieroctwa;
3) bezdomności;
4) bezrobocia;
5) niepełnosprawności;
6) długotrwałej lub ciężkiej choroby;
7) przemocy domowej;
7a) potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi;
8) potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności;
9) bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub
wielodzietnych;
10) (uchylony)
11) trudności w integracji cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;
12) trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego;
13) alkoholizmu lub narkomanii;
14) zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej;
15) klęski żywiołowej lub ekologicznej
Dostępne formy pomocy.
Świadczenia z pomocy społecznej dzielą się na dwie główne kategorie:
| Świadczenia pieniężne | Świadczenia niepieniężne |
| • Zasiłek stały • Zasiłek okresowy • Zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy • Zasiłek i pożyczka na ekonomiczne usamodzielnienie | • Praca socjalna i poradnictwo specjalistyczne • Usługi opiekuńcze (w miejscu zamieszkania i ośrodkach) • Schronienie, posiłek oraz niezbędne ubranie • Pomoc rzeczowa i sprawienie pogrzebu • Składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne • Mieszkania wspomagane i treningowe • Pobyt i usługi w domu pomocy społecznej • Interwencja kryzysowa i bilet kredytowany |
Obowiązki osób i rodzin korzystających ze wsparcia.
Współpraca z pomocy społecznej opiera się na zasadzie partnerstwa. Osoby i rodziny korzystające ze wsparcia mają określone obowiązki:
- Współpraca z pracownikiem socjalnym:
Osoby ubiegające się o pomoc są zobowiązane do aktywnego współdziałania w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej.
Ryzyko odmowy lub ograniczenia pomocy: Podstawą do odmowy przyznania świadczeń może być nieuzasadniona odmowa podjęcia pracy przez osobę bezrobotną, marnotrawstwo przyznanych środków lub własnych zasobów, a także niewywiązywanie się z ustaleń zawartych w kontrakcie socjalnym.
- Obowiązek informacyjny:
Należy niezwłocznie zgłaszać każdą zmianę w sytuacji osobistej i majątkowej.
Konsekwencje wprowadzenia w błąd: Świadome wprowadzenie w błąd pracownika socjalnego grozi zmianą decyzji na niekorzyść oraz koniecznością zwrotu nienależnie pobranych świadczeń (niezależnie od aktualnego dochodu rodziny).
Jak załatwić sprawę? (Procedura krok po kroku)
Proces przyznawania pomocy społecznej jest przejrzysty i składa się z 4 głównych etapów:
1.Zgłoszenie wniosku o pomoc.
Wniosek można zgłosić osobiście, pisemnie lub telefonicznie u pracownika socjalnego. Zgłoszenie może również nastąpić z urzędu lub za zgodą osoby zainteresowanej przez jej przedstawiciela ustawowego bądź inną osobę.
2.Wywiad środowiskowy i plan pomocy.
Pracownik socjalny przeprowadza rodzinny wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania klienta, aby rozeznać jego sytuację osobistą i majątkową. Następnie wspólnie z osobą lub rodziną opracowywany jest plan pomocy i ewentualnie spisywany kontrakt socjalny.
3.Wydanie decyzji administracyjnej.
Na podstawie zebranych informacji sporządzana jest decyzja administracyjna, która zostaje wydana osobie ubiegającej się o wsparcie.
4.Realizacja świadczeń.
Po wydaniu decyzji następuje uruchomienie i realizacja przyznanych form pomocy (wypłata zasiłków lub uruchomienie świadczeń niepieniężnych).
Świadczenia Pieniężne (Wsparcie Finansowe)
To bezpośrednia pomoc finansowa, która ma pomóc w zaspokojeniu najpilniejszych potrzeb życiowych lub ułatwić powrót do samodzielności.
Zasiłek stały – wypłacany regularnie osobom całkowicie niezdolnym do pracy z powodu wieku (wiek emerytalny) lub stopnia niepełnosprawności, które spełniają kryterium dochodowe.
Zasiłek okresowy – przyznawany na określony czas w trudnych sytuacjach, np. z powodu długotrwałej choroby, niepełnosprawności czy bezrobocia, gdy dochody są niższe niż ustawowe kryterium.
Zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy – jednorazowe wsparcie na konkretny cel, np. zakup leków, opału, żywności, odzieży. W szczególnie uzasadnionych przypadkach (zasiłek specjalny) może być przyznany nawet przy przekroczeniu kryterium dochodowego.
Zasiłek i pożyczka na ekonomiczne usamodzielnienie – pomoc finansowa przeznaczona na rozpoczęcie lub kontynuowanie własnej działalności gospodarczej, która ma pomóc wyjść z systemu pomocy społecznej.
Świadczenia Niepieniężne (Wsparcie Rzeczowe i Usługowe)
To formy pomocy, w których zamiast pieniędzy mieszkaniec otrzymuje konkretne wsparcie rzeczowe, specjalistyczną opiekę, schronienie lub pomoc w codziennym funkcjonowaniu.
Praca socjalna i poradnictwo specjalistyczne – codzienne wsparcie pracownika socjalnego, a także bezpłatne porady prawników, psychologów czy terapeutów rodzinnych w rozwiązywaniu kryzysów.
Usługi opiekuńcze w tym sąsiedzkie i specjalistyczne – pomoc w domu dla osób starszych, chorych lub samotnych, które potrzebują wsparcia w codziennych czynnościach (np. robienie zakupów, gotowanie, higiena) oraz specjalistyczna rehabilitacja lub terapia.
Schronienie, posiłek i ubranie – zabezpieczenie podstawowych potrzeb biologicznych, np. zapewnienie miejsca w noclegowni/schronisku, gorącego posiłku (np. w stołówce lub szkole dla dzieci) oraz odzieży dostosowanej do pory roku.
Mieszkania wspomagane i treningowe – czasowe miejsce pobytu, gdzie pod okiem specjalistów osoby (np. niepełnosprawne, opuszczające pieczę zastępczą lub w kryzysie) uczą się samodzielnego życia i prowadzenia gospodarstwa domowego.
Domy Pomocy Społecznej (DPS) – całodobowa opieka i miejsce zamieszkania dla osób, które ze względu na wiek, chorobę lub niepełnosprawność nie mogą dłużej samodzielnie funkcjonować w swoim dotychczasowym domu.
Interwencja kryzysowa – natychmiastowa pomoc psychologiczna, prawna i schronienie dla osób w nagłym kryzysie (np. dotkniętych przemocą domową czy po katastrofie).
Pomoc rzeczowa i składki – m.in. opłacanie przez ośrodek składek na ubezpieczenie zdrowotne lub społeczne, wydawanie paczek żywnościowych oraz organizacja i sfinansowanie pogrzebu.